[Terug naar hoofdpagina] [Contactgegevens]

IS KREPEREN NATUURLIJK?

A.C. Maas (Leende)

De laatste weken zijn er allerlei berichten over het wel of niet bijvoederen van dieren in de natuur. Het gaat met name om paarden, runderen, schapen en herten. De beheerder van de natuurterreinen, Staatsbosbeheer, heeft het beleid om niet bij te voeren, ook niet als dat leidt tot totale uitputting en de hongerdood van deze dieren. Staatsbosbeheer heeft een adviesraad en een raad van toezicht die dit beleid ondersteunen. Dit zelfstandige bestuursorgaan kreeg onlangs voor haar aanpak ook de steun van minister Veerman toen het CDA de situatie met de dieren aan de orde wou stellen. Zoals gebruikelijk maakte deze politieke partij er verder geen hard punt van.

Wie het beleid van Staatsbosbeheer probeert te begrijpen, ontdekt dat er met het woord en het begrip ‘natuur’ iets aan de hand is. Spoedig blijkt dat de betekenis van dat woord iets is, wat je afspreekt. Iets is dan niet meer wat het is (in lengte van jaren), maar het is een kwestie van een tijdelijk geldige definitie. Je kunt het woord ‘natuur’inderdaad bestuderen vanuit het gedachtengoed van levensbeschouwelijke en filosofische denksystemen (bijvoorbeeld over het onderscheid tussen ‘cultuur’en ‘natuur’), maar je kunt ook zeggen dat natuur datgene is wat je met een aantal actuele betrokkenen afspreekt. Staatsbosbeheer zit op deze laatste toer, en dat geldt dus ook voor de organisaties en partijen die het beleid van SSB steunen. 
Als je het uitgangspunt hanteert dat natuur een kwestie van afspraak is, dan betekent dat onder meer dat je deze afspraak op gezette tijden kunt veranderen. Het ‘woord’ (de afspraak) is daarmee dan ook een bijzonder politiek en strategisch middel geworden. De term heeft niet meer een duurzame en betrouwbare betekenis, die past in een weloverwogen gedachtenstelsel waar historische ervaringen in zitten. Dat termen en begrippen manipuleerbaar zijn kan uiterst gevaarlijke kanten hebben. Nog steeds is het aanhangsel bij het boek 1984 van George Orwell, waarin hij de ‘nieuwspraak’ beschrijft, een schitterende bron om te begrijpen hoe er via taalgebruik gepolitiekt en bedrogen kan worden. 
Met betrekking tot het woord’natuur’ kun je nu al duidelijk zien dat dit woord een propagandawoord is geworden. In het geval van Staatsbosbeheer zie je al dat bepaalde zaken niet meer in beeld komen of daaruit geraken, terwijl die voor een eerlijke discussie essentieel zijn. Ik noem enkele aspekten:

- Je kunt ‘natuur’zo afspreken dat er niet meer gedacht wordt aan het verschil tussen natuur die zich organisch in onze streken ontwikkeld heeft en zich ontwikkelt en natuur die we importeren en produceren. Konijnen bijvoederen lijkt geschift, maar losgelaten kuddes koeien laten kreperen op terreinen waar te weinig voedsel te vinden is, is een andere zaak. Het verdoezelen van dit verschil is ook moreel slecht (waarden en normen), omdat de uitvinders van bepaalde plannen niet meer geconfronteerd worden met de gevolgen ervan. Die zijn weggedacht.
- Zijn afgepaalde gebieden (voor fouragering) en bruggen over snelwegen en viaducten voor kikkers en padden om van het ene gebied naar het andere te kunnen komen ook ‘natuur’, of gaat het om cultuur, dat wil zeggen werk van mensen, waar enorme sommen geld aan besteed kunnen worden? Als we op dit punt wèl in mogen grijpen waarom dan op andere punten niet? Is er toch iets aan de hand met geld besteden en uitdelen?
- In de afspraak over ‘natuur’zit ook een bepaalde levensopvatting, namelijk deze: ook een dier dat door mensen ergens is geplaatst en dat niet mee kan komen, moet dan maar kreperen en sterven. Het gaat er dus om dat dieren welbewust in bepaalde omstandigheden zijn geplaatst. Als deze dieren echter op een boerderij op deze manier behandeld worden, is er onmiddellijk sprake van criminaliteit. Waarom in het ene geval wel en in het andere niet? Een kwestie van ‘afspraak’waarschijnlijk.
- Mensen zijn ook natuur: het lijkt erg interessant om eens wat opties die men koestert omtrent bepaalde ‘ingeplante’ dieren, door te trekken naar mensen. Kan daar ook gaan gelden dat voedseltekort een individuele zaak is (op leven en dood) en dat het normaal is dat de sterkere de zwakkere verdringt en overwint? 
- Propaganda die duidelijk algemene volksmisleiding is, vindt op dit moment plaats met het begrip ‘natte natuur’. De woorden ‘nat’en ‘natuur’gaan in ons land op dit moment hetzelfde betekenen. Een gebied dat men welbewust laat overstromen of moet laten overstromen, is allemaal natuur geworden. Dat is zo bestuurlijk onder elkaar afgesproken. Alle intelligentie en zorgvuldigheid is hiermee overboord gezet om maar eventueel water te kunnen bergen. Vanzelfsprekend is waterberging een goed doel, maar een eerlijk spel om dit belang te behartigen is dat ook.